Πολιτισμός και τοπική κοινωνία

Του Άγγελου Παπαδόπουλου, φοιτητή Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Υποψήφιου δημοτικού συμβούλου της «Κοινωνίας Δημοτών»

Πολιτισμός — ιδού ένας όρος ευρύτατα χρησιμοποιούμενος, με πολλές σημασίες και νοήματα: πολιτισμός, η ιδιότητα του πολιτισμένου ανθρώπου, που συμπεριφέρεται σύμφωνα με τους στοιχειώδεις κανόνες κοινωνικής συμβίωσης· αλλά και, πιο συγκεκριμένα, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις, τα θεάματα (εικαστικά, μουσικά, κλπ.)· πολιτισμός, μια έννοια βολική –ενίοτε βαρύγδουπη– στα χείλη των πολιτικών, αλλά και ένα είδος που φυτοζωεί στην τοπική κοινωνία, στο δήμο μας.

Πράγματι, παρατηρώντας την πολιτιστική δραστηριότητα του Δήμου μας διαπιστώνουμε, όχι ευχάριστα, τις κεφαλαιώδεις ελλείψεις που παρουσιάζει ο τομέας αυτός, ένας τομέας που αντιμετωπίστηκε, ας το παραδεχτούμε, ως μια δευτερεύουσα, τριτεύουσα, δραστηριότητα από τις δημοτικές αρχές, αλλά και από την ιδιωτική πρωτοβουλία — με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Τα πολιτιστικά προγράμματα των Πνευματικών κέντρων περιορίζονταν σε ελάσσονος σημασίας μικρο-εκδηλώσεις, που λάμβαναν ακόμα πιο ασήμαντη δημοσιότητα, και δεν συγκέντρωναν παρά ένα ελάχιστο, δικαιολογημένα απογοητευμένο κοινό. Δραστηριότητες επιμορφωτικές (π.χ. των δημοτικών βιβλιοθηκών) είναι παντελώς ανάξιες λόγου, μιας και, απλούστατα, δεν υφίστανται.

Προσοχή: τι θα μπορούσε να κρύβεται –διερωτώμεθα– πίσω από μια τέτοια έλλειψη πολιτισμού, νοούμενου με την «κλειστή» του σημασία; Μια έλλειψη πολιτισμού με ευρύτερη σημασία, έρχεται φυσική η απάντηση. Μια έλλειψη που μεταφράζεται –όχι μόνο στην τοπική κοινωνία– στην καθημερινή συμπεριφορά των συνδημοτών και συμπολιτών μας: στην απαξίωση του δημόσιου χώρου (καταστροφή δημόσιας περιουσίας, κατάληψη πεζοδρομίων από οχήματα, τραπεζοκαθίσματα κλπ.), στην έλλειψη της κοινής λογικής που επιβάλλει μια στοιχειώδη κοινωνική συμπεριφορά, έναν σεβασμό για τον συμπολίτη και δη όταν βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση (ΑΜΕΑ, βρεφικά καροτσάκια κοκ.).

Με κίνδυνο να δυσαρεστήσει πολλούς από τους γύρω του, ένας αντικειμενικός παρατηρητής της κοινωνίας μας, θα μιλούσε για την κρίση αξιών, την επιβολή του χυδαίου λαϊφσταϊλισμού ως μόνου παραδεκτού τρόπου ζωής — πράγματα ξαναειπωμένα και χιλιακουσμένα αλλά, αλλοίμονο, τόσο αληθινά, τόσο καθημερινά και, γι’ αυτό, επώδυνα.

Ως γνωστόν, η εικόνα μιας κοινωνίας –και, συχνά, η διοίκησή της– δεν αντικατοπτρίζει παρά ένα μικρό μέρος της. Έτσι και η επιεικώς θλιβερή κατάσταση της τοπικής κοινωνίας, ιδιαίτερα στον τομέα του πολιτισμού, δεν αποτελεί –θέλουμε να ελπίζουμε¬– παρά μια ψευδή εικόνα, αποτέλεσμα της, επιβεβλημένης από την απραξία των δημοτικών αρχόντων, αδιαφορίας για την κατιούσα πορεία της πολιτιστικής και γενικότερης δραστηριότητας της περιοχής.

Οι δυνατότητες είναι, ασφαλώς πολύ περισσότερες: οι Δήμοι διαθέτουν τις υποδομές, το προσωπικό, την οργάνωση, όχι όμως και την επιθυμία για τη δημιουργία ενός αξιόλογου και, γιατί όχι, μεγάλης εμβέλειας, πολιτιστικού προγράμματος. Βρίθουμε θετικών παραδειγμάτων δημοτικών φεστιβάλ: τα Αισχύλεια του Δήμου Ελευσίνας, τα Ερμουπόλεια στη Σύρο, το φεστιβάλ Βύρωνα, οι Δημοτικές Πινακοθήκες Αθηνών, Πειραιώς, Χαλκίδος.

Η διοργάνωση φεστιβαλικών δραστηριοτήτων δεν αποτελεί αδύνατο έργο, λαμβανομένων υπ’ όψιν των δυνατοτήτων του Δήμου και των αντίστοιχων απαιτήσεων: το αποδεικνύουν ακόμα και οι σχολικές εκδηλώσεις, των οποίων τα πενιχρά μέσα δεν εμπόδισαν το ανέβασμα αξιόλογων παραστάσεων. Η δημιουργία ενός Θεσμού που να χαίρει γενικότερης αναγνώρισης από τα μέσα ενημέρωσης –όχι μόνο τα τοπικά– και από το αθηναϊκό κοινό αποτελεί έργο άμεσα υλοποιήσιμο σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, που έχει πολλά οφέλη να παρουσιάσει για την τοπική κοινωνία, την τοπική αγορά, τον ίδιο τον Δήμο.

Οι εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα στο Κηποθέατρο Παπάγου, αν και ανισοβαρείς –άλλοτε ποιοτικές και άλλοτε χαμηλού επιπέδου– αποτελούν ένα ελάχιστο δείγμα, ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση μιας σοβαρής διοργάνωσης, που θα περιλαμβάνει δραστηριότητες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Η πτωχότατη εικαστική κίνηση δεν είναι αξεπέραστη: η τοποθέτηση γλυπτών έργων σε δημόσιους χώρους δεν αποτελεί απαραίτητα προνόμιο των μεγαλύτερων δήμων και ούτε θα έπρεπε να περιορίζεται στην τοποθέτηση προτομών. Η λειτουργία Δημοτικής Πινακοθήκης που θα φιλοξενεί αναγνωρισμένους καλλιτέχνες είναι άμεσα εφικτή στους ήδη υπάρχοντες χώρους και αποτελεί μια εξαιρετική δυνατότητα για τη δημιουργία μιας δημοτικής συλλογής έργων τέχνης.

Η περιοχή μας αποτελεί –και αξίζει– ασφαλώς κάτι καλύτερο από την τωρινή κατάσταση που παρουσιάζει. Ο πολιτισμός με τη στενή έννοια αποτελεί το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη του πολιτισμού του συνειδητού πολίτη, ή, ορθότερα, τη δυνατότητα να αναδυθούν οι συμπεριφορές και οι δράσεις του ενεργού πολίτη από τον ύπνο που τους επιβάλλει το χονδρό πάπλωμα της αδιαφάνειας και της αδιαφορίας. Διότι τέτοιες συμπεριφορές ενεργών πολιτών, ανάμεσα στις οποίες καίριο ρόλο κατέχουν οι πολιτιστικές δράσεις, είναι, παρά τις τρέχουσες αντιλήψεις περί ηθικοποίησης του ατομισμού, το πραγματικό αίτημα μιας υγιούς κοινωνίας.

Advertisements
This entry was posted in ΑΡΘΡΑ, ΕΚΛΟΓΕΣ 2010 and tagged . Bookmark the permalink.