Σύνοψη και συμπεράσματα της εκδήλωσης «Ακριβά μας σκουπίδια»

Σύνοψη της εκδήλωσης «Ακριβά μας σκουπίδια»

Στο Δήμο μας, το ΄12 είχαμε μια συνολική μέση παραγωγή απορριμμάτων 470 Kg/κάτοικο. Από αυτά το 12% ήταν ανακυκλώσιμα υλικά (μπλε κάδοι), ποσοστό διπλάσιο της μέσης τιμής για όλη την Ελλάδα, αλλά κατά πολύ μικρότερο των ποσοστών της τάξεως του 80% για Βέλγιο, Γερμανία κτλ.

Για μια Περιφέρεια, όπως της Αττικής, με τους 65 Δήμους υπάρχουν, σε γενικές γραμμές, δυο τρόποι διαχείρισης των απορριμμάτων. Ο ένας είναι λίγο πολύ αυτός που σήμερα εφαρμόζεται. Για το παράδειγμα του δικού μας Δήμου, έχουμε μια πόλη που ο Δήμος της πρακτικά δεν «επικοινωνεί» με τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις στα όριά του, για θέματα απορριμμάτων. Αν οι κάτοικοι (και οι επιχειρήσεις) αφήνουμε στους κάδους απορριμμάτων ενδεικτικά 100 τόνους απορρίμματα, αυτά τα έχουμε χωρισμένα σε 12 στους μπλε (υλικά ανακύκλωσης / υποτίθεται μόνον συσκευασιών) και 88 στους πράσινους (σύμμεικτα απορρίμματα). Τους 12, ο Δήμος τους στέλνει σε ένα Κέντρο Διαλογής της Ελληνικής Εταιρίας Αξιοποίησης της Ανακύκλωσης στον Ασπρόπυργο, πρακτικά χωρίς κανένα έσοδο για το Δήμο. Τους 88 τους στέλνει στο ΧΥΤΑ της Φυλής, που τον διαχειρίζεται η Περιφέρεια και πληρώνει 45 € για κάθε τόνο που ξεφορτώνει εκεί. Ο ΧΥΤΑ της Φυλής έχει ένα εργοστάσιο όπου τελικά επεξεργάζεται, λόγω περιορισμένης δυναμικότητας, μόνο τους 10 από τους 88 τόνους των σύμμεικτων απορριμμάτων. Κάνει την επεξεργασία με μηχανικούς τρόπους, προσπαθώντας κατά το δυνατόν να ανακτήσει ανακυκλώσιμα υλικά (π.χ. μέταλλα) και οργανικά υλικά (κλαδέματα, υπολείμματα κουζίνας κτλ.). Έτσι, ανακτά περί τους  5 τόνους ανακυκλώσιμων και οργανικών. Το υπόλειμμα των 5 τόνων (τα λεγόμενα «Σκουπίδια των σκουπιδιών», μαζί με τους (88-10=) 78 ανεπεξέργαστους τόνους (δηλαδή 5+78=83) τους θάβει  στο ΧΥΤΑ, με υποτίθεται περιβαλλοντικά αποδεκτή μέθοδο. Τα ανακτημένα ανακυκλώσιμα (μέταλλα) τα πουλάει. Τα ανακτημένα οργανικά τα κομποστοποιεί και τα χρησιμοποιεί κυρίως στο μίγμα του επιφανειακού εδάφους (top soil) με το οποίο καλύπτει όσα φατνία (στοίβες, modules) υπολειμμάτων- απορριμμάτων γεμίζουν. Βασικό χαρακτηριστικό αυτού του τρόπου είναι ότι η διαχείριση των συμμείκτων απορριμμάτων (το αντίστοιχο 88) όλων των Δήμων γίνεται κεντρικά, σε ένα ΧΥΤΑ.

Ο άλλος τρόπος, προτείνεται από την ΜΚΟ Οικολογική Εταιρία Ανακύκλωσης, σε συνεργασία με 3 άλλες ΜΚΟ, τη WWF Ελλάς, την Greenpeace και το Δίκτυο Μεσόγειος SOS. Ο τρόπος  αναπτύχθηκε λαμβάνοντας σοβαρά υπ’ όψιν του την τελευταία Οδηγία-Πλαίσιο της ΕΕ για τη διαχείριση των απορριμμάτων (98/2008). Η Οδηγία επιδιώκει τη μετάβαση σε μια, όπως την χαρακτηρίζει, «Ευρωπαϊκή Κοινωνία της Ανακύκλωσης». Τονίζει τη σπουδαιότητα της Διαλογής των στην Πηγή (ΔσΠ) και εισάγει προτεραιότητες (ιεράρχηση)  στη διαχείριση απορριμμάτων. Συγκεκριμένα, συστήνει πρώτον, να αποφεύγουμε να παράγουμε απορρίμματα. Δεύτερον, αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε την παραγωγή απορριμμάτων, τότε θα πρέπει να φροντίζουμε αυτά που παράγουμε να είναι όσο το δυνατόν λιγότερα. Τρίτη μέριμνα να είναι η επαναχρησιμοποίηση των απορριμμάτων για τον ίδιο λόγο που αρχικά σχεδιάσθηκαν. Τέταρτη φροντίδα η ανακύκλωση των απορριμμάτων, δηλαδή η μετατροπή των απορριμμάτων εκ νέου σε προϊόντα, υλικά ή ουσίες (σε αυτήν περιλαμβάνεται τόσον η αναερόβια χώνεψη των οργανικών ουσιών όσον και η αερόβια χώνεψή τους / κομποστοποίηση). Πέμπτη προτεραιότητα η ανάκτηση άλλου είδους (π.χ. ενέργειας που στην περίπτωση της Ελλάδας, προτείνεται να γίνει με την ενεργειακή αξιοποίησή τους σε υφιστάμενα εργοστάσια παραγωγής τσιμέντου και όχι με νέα και ακριβά εργοστάσια καύσης) και τελευταία επιλογή η περιβαλλοντικά ασφαλής διάθεση / ταφή. Κλειδί για την επιτυχία αυτού του τρόπου είναι η εμπλοκή στη διαχείριση όλων ημών (κατοίκων και επιχειρήσεων στα όρια του Δήμου) που παράγουμε απορρίμματα. Κυβέρνηση, Περιφέρεια και Δήμος, πέραν όλων των άλλων, πρέπει σε διαρκή βάση να ευαισθητοποιούν, να ενημερώνουν για την ατομική ευθύνη στη διαχείριση αυτής της μάστιγας, ιδανικά δε να δημιουργούν και κίνητρα για το σκοπό αυτό. Η προτεινόμενη μέθοδος ζητάει από τους Δήμους να προχωρήσουν σε σύστημα ΔσΠ, με ιδιαίτερη αποκομιδή και τοπική διαχείριση των προδιαλεγμένων απορριμμάτων. Δηλαδή, κατά τη μέθοδο, οι Δήμοι πρέπει σταδιακά να βάλουν στους δρόμους και άλλους 3 κάδους προδιαλεγμένων υλικών (συνολικά 3 νέους +έναν μπλέ + έναν πράσινο (των συμμείκτων)= 5) και να ενθαρρύνουν  τους κατοίκους να ξεχωρίζουν στα σπίτια τους, εκτός από: α) τα υλικά συσκευασίας (αυτά που τώρα μαθαίνουμε και βάζουμε στους μπλέ κάδους), β) το έντυπο χαρτί, γ) τα απορρίμματα της κουζίνας (οργανικά) και δ) τα κλαδέματα των κήπων κτλ. Θα πρέπει δε οι κάτοικοι να αδειάζουν τα προδιαλεγμένα απορρίμματά τους είτε στους ξεχωριστούς κάδους της γειτονιάς τους είτε να τα πηγαίνουν σε καθορισμένα σημεία συγκέντρωσης προδιαλεγμένων απορριμμάτων, στα λεγόμενα «Πράσινα Σημεία» της πόλης. Ο Δήμος θα κάνει ιδιαίτερη αποκομιδή (κατά κάδο) και θα τα φέρνει σε μια τοπική (αποκεντρωμένη) ολοκληρωμένη εγκατάσταση διαχείρισης απορριμμάτων. Από εκεί θα πουλάει απ΄ ευθείας τα προδιαλεγμένα υλικά, θα κομποστοποιεί ο ίδιος τα κλαδέματα (οργανικά) και τα υπόλοιπα (που δεν θα είναι 88 που είναι σήμερα, αλλά πολύ-πολύ λιγότερα, π.χ. 25 ή σε βάθος χρόνου ακόμα και 10) θα τα στέλνει σε κάποια μονάδα επεξεργασίας (π.χ. στη Φυλή) για περαιτέρω ανάκτηση υλικών και τελική διάθεση / ταφή των υπολειμμάτων που θα προκύπτουν. Με άλλα λόγια η μέθοδος αυτή επιδιώκει, με τη συμμετοχή των κατοίκων, την εκτροπή (αφαίρεση) από τα απορρίμματα πολύ μεγαλύτερης ποσότητας υλικών πριν την τελική επεξεργασία και ταφή τους.

Η Περιφέρεια Αττικής προωθεί σχεδιασμό διαχείρισης (Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης Απορριμμάτων, ΠΕΣΔΑ) που είναι βασισμένος, εκτός των άλλων, στον πρώτο τρόπο διαχείρισης απορριμμάτων από τους Δήμους. Δηλαδή θεωρεί ότι στις επόμενες 2, 3 δεκαετίες θα δέχεται από το Δήμο π.χ. Παπάγου-Χολαργού 88 (και όχι 25 ή σε βάθος χρόνου ακόμα και 10) τόνους σύμμεικτων απορριμμάτων, για τελική επεξεργασία και διάθεση / ταφή. Επί πλέον, θεωρεί ότι τα εργοστάσια στα οποία σκοπεύει να κάνει για την τελική επεξεργασία θα λειτουργούν, περιέργως πως, μόνο μια βάρδια! Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να προωθεί τη δημιουργία εργοστασίων που από πλευράς παραγωγικής ικανότητας, θα είναι «τέρατα»… Η Περιφέρεια έχει τώρα υπό εξέλιξη διαγωνισμό για παραχώρηση στον ιδιωτικό τομέα αδειών κατασκευής και λειτουργίας 3 τέτοιων εργοστασίων. Οι εταιρίες που συμμετέχουν ζητούν δέσμευση από την Περιφέρεια (άρα από τους 65 Δήμους) ότι αν δεν τροφοδοτούνται τα εργοστάσια με τις προβλεπόμενες ποσότητες απορριμμάτων, θα πρέπει να τους καταβάλλονται αποζημιώσεις. Κάτι τέτοιο, βεβαίως, θα περάσει στα Δημοτικά Τέλη (μέσω ΔΕΗ)…

Ο Δήμος Αθηναίων, ως αρμόδιος φορέας συλλογής των απορριμμάτων της πόλης των Αθηνών, θα προχωρήσει στον δικό του σχεδιασμό ο οποίος θα έχει ως φιλοσοφία την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη εκτροπή αποβλήτων από τον ΧΥΤΑ, με την κατασκευή δικής του μονάδας επεξεργασίας εμπορεύσιμων ανακυκλώσιμων υλικών, την παραγωγή compost , και την ενεργειακή αξιοποίηση των αποβλήτων. Με την επικαιροποίηση του ΠΕΣΔΑ θα εκτιμήσει την συμμετοχή του στα συγκεκριμένα συστήματα της διαχείρισης των υπολειμμάτων με βάση την πιο συμφέρουσα τιμή για τους δημότες της Αθήνας.

Προφανώς, ο ΠΕΣΔΑ θέλει επειγόντως εκ βάθρων αναθεώρηση. Δημότες, κάτοικοι, Δήμοι, Περιφέρεια και κεντρική Κυβέρνηση πρέπει να ξυπνήσουμε από το λήθαργο δεκαετιών. Όπως λέει και ο Σαββόπουλος «…έρχεται βροχή, έρχεται μπόρα και παγωνιά…», με τα σκουπίδια…

Συμπεράσματα της εκδήλωσης

Οι επιδόσεις του Δήμου μας στην ανακύκλωση είναι καλές για τα ελληνικά, αλλά απογοητευτικές για τα Ευρωπαϊκά δεδομένα . Έτσι όπως δουλεύει σήμερα ο ΧΥΤΑ της Φυλής, από τα σύμμικτα απορρίμματα (των μπλέ κάδων) που ξεφορτώνει ο Δήμος μας εκεί, το 95% θάβεται! Αυτό είναι περιβαλλοντικά μακράν απαράδεκτο και από την επόμενη χρονιά θα αρχίσει να επιφέρει στο Δήμο πρόστιμα  που σίγουρα θα περάσουν στα Δημοτικά Τέλη… Τέσσερις ΜΚΟ εκφράζουν σοβαρές και ποικίλες ενστάσεις για το σχεδιασμό διαχείρισης απορριμμάτων, που υλοποιεί η Περιφέρεια Αττικής και προειδοποιούν για δυσβάστακτες οικονομικές συνέπειες προς τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις, αν ο σχεδιασμός υλοποιηθεί. Αντιπροτείνουν έναν εναλλακτικό σχεδιασμό, που βασίζεται στην τελευταία οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ, για το θέμα. Ένα σχεδιασμό που κάνει σημαία του την πρόληψη, στηρίζεται στην ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και τελικά στη σημαντική εμπλοκή τόσον των κατοίκων και επιχειρήσεων κάθε Δήμου, όσον και της ίδιας της δομής του Δήμου.

Επιτροπή Ποιότητας Ζωής της Κοινωνίας Δημοτών

 Άννα Αναγνωστοπούλου, Γιώργος Βλαβιανός,

Παναγιώτης Βλέτσας, Σάκης Γαλιγάλης,

Βάντα Λαλιώτου, Αλέξανδρος Μελισσάρης,

Γιάννης Μπασιάκος, Ιωάννα Σπηλιωτοπούλου

Advertisements
This entry was posted in ΔΡΑΣΕΙΣ, Επ Ποιότητας Ζωής and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s